De Groene en mijn Eliot-vertaling

NPG P1687; T.S. Eliot by George Platt Lynes

Afgelopen week stond er een mooi stuk in De Groene (28-7-2016) van Graa Boomsma over Nederlandse T.S. Eliot-vertalingen. Dit naar aanleiding van het verschijnen van Prufrock door de meestervertaler Paul Claes. Eerder werd er van The Love Song of Alfred J. Prufrock al eens een
zeer verdienstelijke vertaling gemaakt door Nijhoff.
In mei 2013 publiceerde ik op dit blog een aantal stukken van Eliots gedichten die ik had vertaald, waaronder de hele eerste pagina van Prufrock. Ik was verrast te lezen dat Boomsma die hoog inschat.

Ik geef het citaat: “Ulysses-vertaler Paul Claes durft het aan Eliot naar het Nederlands over te zetten. Dat verdient respect. Het vertalen van poëzie is geen sinecure, het is nooit goed of het deugt niet. Vondsten genoeg. Van de versregels ‘I should have been a pair of ragged claws/ Scuttling across the floors of silent seas’ maakt Claes: ‘Ik zou liefst een stel ruige scharen zijn/ Dat zich rept over de bodem van stille zeeën’. En toch raakte ik geïrriteerd door Claes’ Nederlandse versie: rijmdwang, ritme en vertalen wat er niet staat, afwijkende woordkeus. Waarom wordt ‘And should I then presume/ And how should I begin?’ in het Nederlands het wat duistere ‘En wat zou ik me dan vermeten/ En hoe begin ik eraan?’? Vermeten?
Nijhoff vertaalde enigszins vrij maar wel ritmisch: ‘Wat matig ik mij dan aan?/ En met welke woorden vang ik aan?’
Claes moffelt ook woorden weg ten gunste van het rijm. De bekende beginregels van ‘Prufrock’ luiden: ‘Let us go then, you and I,/ When the evening is spread out against the sky/ Like a patient etherised upon a table’. Dat wordt: ‘Laten we dan gaan, jij en ik,/ Nu de avond ligt onder het firmament/ Als een met ether verdoofde patiënt’. De (operatie)tafel in de derde versregel is weggemoffeld.
Nijhoff en Elly de Waard maakten daarvan ‘als een patiënt onder narcose op een operatietafel’. De Waard vertaalt de tweede regel mooier en ritmischer dan Claes, maar wel ten koste van het rijm: ‘Als de avond uitgestrekt tegen de hemel ligt’. Zij is ook overtuigender als vertaalster als het gaat om het essentiële refrein ‘In the room the women come and go/ Talking of Michelangelo’. Zij maakt ervan: ‘In de zaal lopen de vrouwen af en aan/ terwijl hun gesprekken over Michelangelo gaan’. Op het lelijke onderschikkende voegwoord ‘terwijl’ na is De Waard esthetischer en accurater dan Claes. Hij verzint er, om het voegwoord te vermijden en om de regels te laten rijmen, iets bij wat voor mij onacceptabel is: ‘Door de kamer lopen vrouwen van niveau/ Te praten over Michelangelo’. Het rijmt wel maar het klopt niet. Nijhoff doet iets vergelijkbaars als hij de regels vertaalt als ‘In de kamer van mevrouw Zus en freule Zo/ in gesprek over Michelangelo’.”

Op grond van dit stuk heb ik het gewraakte ‘terwijl’ nu weten weg te werken en zien deze twee iconische regels er in mijn vertaling nu zo uit:

In de zaal lopen de vrouwen af en aan
Met gesprekken die over Michelangelo gaan

Elly de Waard

Dit bericht is geplaatst in Algemeen. Bookmark de permalink.

3 Reacties op De Groene en mijn Eliot-vertaling

Toon Reacties (3)

Geef een reactie