De Nalatenschap

De nalatenschap

De nalatenschap van Chr.J. van Geel is een van de meest gecompliceerde uit de geschiedenis van de Nederlandse literatuur. Dit ligt deels aan Van Geels werkwijze, die van ontelbare varianten voor gedichten uitging; deels aan het feit dat zij voor het allergrootste deel afkomstig is uit een huis dat door brand verwoest is.
Uit het onaangetaste deel van deze nalatenschap, waaraan Van Geel nog tot aan zijn dood in 1974 gewerkt heeft, zijn in de eerste twintig jaar postuum de volgende bundels verschenen. Eerst de bundel Vluchtige Verhuizing, die al in verregaande staat van voltooiing verkeerde, bij Athenaeum-Polak & Van Gennep. En vervolgens de grotere bundels Het Dierenalfabet en Dank aan de Koekoek bij Van Oorschot. Eveneens bij Van Oorschot verscheen in de jaren negentig het vuistdikke Verzamelde Gedichten, omvattende alle bij leven verschenen, dus nog volledig geautoriseerde gedichten. De uitgave van de Verzamelde Gedichten wordt gezien als het eerste deel van een set van drie delen. Het beoogde tweede deel daarvan is de Een keuze uit de Brieven. Dit deel zal in het najaar van 2012 verschijnen. Deel drie zou de nagelaten gedichten moeten gaan bevatten.
In diezelfde eerste periode hebben er achtereenvolgens verschillende tentoonstellingen plaats gevonden van Van Geels beeldende werk in diverse Nederlandse musea, in de jaren negentig nog in Galerie Espace in Amsterdam en in 2009 in Museum Kranenburgh in Bergen. Voorts heeft de Stichting Chr. J. van Geel een tiental uitgaafjes in kleine oplage gerealiseerd en een mapje met vier gedichten in handschrift en vier tekeningen.

“Brand misstaat kunst niet”, uitspraak van Van Geel na de ramp

Het allergrootste deel van de nalatenschap bestaat echter uit vele, vele stapels en pakketten in meerdere of minder mate door verbranding en bluswater aangetast papier dat met de schrijfmachine of met de hand beschreven of betekend is. De met de hand beschreven vellen bevatten gedichten en gedichtaanzetten, varianten van gedichten, regels, aantekeningen, verbeteringen, invallen etc. De getypte vellen tonen de gedichten en varianten van gedichten in een verder stadium. Buiten deze pakketten zijn er dan nog talloze ordners, waarin gedichten, in diverse stadia van bewerking, door de dichter al verzameld waren.
Het heeft vele jaren geduurd voor deze chaotische maar kostbare puinhoop was schoongemaakt, geschift, uitgezocht en voor zover mogelijk geordend.
Behalve wat hier al opgesomd is bestaat de nalatenschap nog uit de volgende onderdelen: circa 1500 à 2000 brieven, waarin meestal ook de kladversies van de door Van Geel verstuurde brieven zijn ingesloten; (uitvoerige correspondenties, onder meer met Van Oorschot, Enno Endt, J.P. Guépin, Tom van Deel en Jan Emmens zijn al in een vroeg stadium bij elkaar gelegd en gesorteerd); dagboeken; tekeningen, enkele schilderijen, ‘dikdoeners’ (al of niet bewerkte kleine voorwerpen die geplakt zijn op papier) en overig beeldend werk, uit diverse perioden, maar het meeste uit de periode van na de brand. Voorts foto’s, ook de elders al genoemde foto’s van Van Moerkerken, een korte, door de NOS gemaakte televisiefilm; geluidsbanden met door Van Geel voorgelezen gedichten, tententoonstellingscatalogi; artikelen over Van Geel en zijn werk; en tijdschriften waarin Van Geel tijdens zijn leven publiceerde, zoals De Schone Zakdoek (redactie), Criterium, Tirade, Soma, De Gids, De Revisor en het Hollands Weekblad en Maandblad.
De nalatenschap ligt opgeslagen in het Vogelwater, het huis dat Van Geel in de laatste negen maanden van zijn leven bewoonde en dat door zijn grootte de opslag en de toegankelijkheid van dit archief mogelijk maakt. Het wordt beheerd door de Stichting Chr. J. van Geel in de persoon van Elly de Waard.

Het is pas nu, nu deze nalatenschap is uitgezocht en als het ware klaar ligt voor verdere bestudering en bewerking, dat er een volledig zicht mogelijk is op de dichter en schilder Christiaan Johannes van Geel.

Reacties zijn gesloten.