> Groepsexpositie Anderling

Groepsexpositie ANDERLING – THE EXHIBITION
9 jan. 2013, KABK Den Haag

Negen derdejaarsstudenten Grafisch Ontwerpen van de KABK& in Den Haag kregen de opdracht om gedichten uit de bundel Anderling van de dichter Elly de Waard in een vrije, maar toch communicatieve vorm te verbeelden.
Naar aanleiding van de gekozen gedichten en onder leiding van docent/beeldend kunstenaar Babette Wagenvoort bedachten zij persoonlijke projecten, die zij uitvoerden in uiteenlopende technieken (installatie, film, objecten, fotografie).
Op 9 januari 2013 werden de werken onder grote belangstelling getoond in de galerie van de KABK.

Gabor Roozen
Johnnie Weiliang Hoek
Sabine van der Eijk
Daisy Loeb
Koos Breen
Edwin Luitjes
Roxane van Beek
Suzanne Bakkum
Kyra Hurkmans

op Facebook

Contactpersoon:
Babette Wagenvoort
babette@babettewagenvoort.com

Het hieronder staande filmpje is gemaakt door SUZANNE BAKKUM naar aanleiding van het gedicht Ochtend is niets dan licht van Elly de Waard uit de bundel Anderling (1998, p. 71).
In haar toelichting schrijft Suzanne:
In de film is het alledaagse van de ochtend te zien. Iedereen beleeft elke ochtend zijn of haar persoonlijke ochtend, maar tegelijkertijd ook dezelfde. Als je goed oplet ontdek je in alles een ritme, letterlijk in het geluid van lopen op straat, maar ook in de gebouwen buiten.
Het gedicht heeft heel sterk een eigen ritmiek, maar in de film heeft het gedicht het ritme van de omgeving overgenomen. Zoals een mens zelf ook onvermijdelijk leeft in het ritme van de natuur.

GABOR ROOZEN maakte het volgende werkstuk, naar aanleiding van het gedicht Ruis, branding, waai o ondoorgrondelijke wind (Anderling, p. 64).
Zijn toelichting: Het gedicht gaat wat mij betreft over een strandwandeling waarbij iemand met een overprikkeld hoofd vurig wenst dat het gekrakeel van medemensen dat in zijn/haar hoofd rondzingt door de aan de kust aanwezige natuurkrachten verstomd wordt. De held van het gedicht wil zich dus verlossen en bevrijden van De Anderen. Net als ik in mijn werk laat zien dat je soms gewoon zonder hen wilt. Je wilt soms je eigen ding doen in je eigen veilige wereld, los van alles en iedereen. Verder is voor mij het prettige aan een strandwandeling dat je gedachten meegaan met het ritme van je voetstappen en dat zo je gedachten gestructureerd worden.

KOOS BREEN (bij Mijn ogen, die de gewoonte hadden p. 16.):

Duizenden beelden vliegen ons dagelijks voorbij.
Er is geen tijd meer om ze echt in ons op te nemen.
We kijken wel, maar zien we ook?

Elly ervaart het dragen van een visueel hulpmiddel in het gedicht als een beperking.
Ze vergelijkt haar ogen (toen ze nog geen hulpmiddel nodig hadden) met paarden.
Dat bracht me op het idee om ‘oogkleppen’ voor mensen te maken.
Door het dragen van zo’n apparaat ervoer ik juist dat je veel beter gaat kijken.
Als je beter gaat kijken, kun je ook leren zien, als je leert zien kun je pas echte schoonheid ervaren.

Mijn Visuele Protheses zijn hulpmiddelen om te leren zien.
koosbreen.com

 

In EDWIN LUITJES‘ installatie zijn drie printers aan één stuk door aan het werk. Een printer drukt stukken tekst uit het gedicht af, terwijl in een heel ander tempo uit een andere printer tekeningen komen rollen. De derde printer drukt foto’s af.
Het gedicht is Alleen nu omgeven nog door licht (p. 24).

Edwin schrijft:
Door mijn eerste vergissing – het gedeelte van de tekst op de rechterpagina zag ik aan voor een volgend gedicht – gaf ik een andere betekenis aan de tekst. De beelden die ik voor me zag na het lezen van de linkerpagina waren anders dan na het lezen van het hele gedicht. De clue stond in het laatste stukje op de rechterpagina, en die gaf een andere betekenis aan het gehele gedicht en dus ook weer andere beelden.
Ze zeggen niet voor niets: je leest wie je bent. De betekenis die je geeft aan wat je leest heeft veel te maken met je omgeving en wie je op dat moment bent. En als je leest wie je bent, blijft er dan ook niet altijd iets verborgen? Zo ben ik het gedicht opnieuw gaan lezen. De strofen apart als gedachten-eenheid, maar ook stukjes binnen een strofe. Zo vormden zich verschillende beelden. Bijna als twee personen. In mijn werk verbeeld ik wat het gedicht voor de twee personages betekent. Ik zocht het dicht bij mezelf; de tekeningen staan voor waar ik nu ben en de foto’s voor de plaats waar ik eerst was, de herinneringen. Verschillende beelden van dezelfde persoon.

edwinluitjes_1

edwinluitjes_2

ROXANE VAN BEEK, naar aanleiding van het gedicht Plotseling het hoge raam en maanlicht (p. 8).
In Elly’s gedicht wordt er een geliefde gemist; het maanlicht dat de kamer binnen schijnt is juist lichamelijk aanwezig, en brengt de ik-persoon tot inzicht over het missen. Ik wilde het fysiek missen van iets of iemand uitbeelden, en de verlorenheid die zich dan uit in een verlies van het eigen lichaam. Van klei heb ik kleine figuurtjes gemaakt met teveel armen, geen benen, een schedel of alleen een hoofd, alleen een arm.. apart zijn ze incompleet of monsterlijk, maar door deze figuren te verenigen kon ik zoeken naar een troost, of het einde van een nachtmerrie. Tegelijkertijd: verenigd zijn met een geliefde is een fragiele zaak, en de dreiging bestaat altijd dat je van elkaar los raakt.

DAISY LOEB: het gedicht (Handen over mijn ogen, p. 22) gaat over het herleven van gebeurtenissen. Over herinneringen.
Elly de Waard beschrijft in het begin van het gedicht de omgeving, het moment en de sfeer waarin zich dit afspeelt.
Later beschrijft zij de herinnering over de gebeurtenis, over het doorklinken van het verleden in het heden. Zij omschrijft de gebeurtenissen zelf niet echt.
In mijn werk laat ik mijn interpretatie zien van die herinneringen. Sommige direct ontleend aan de woorden van Elly, soms ontleend aan mijzelf en soms ook gewoon verzonnen.
Ik heb mij laten leiden door de sfeer van het gedicht, het bos de bladeren, het licht. Als vanzelf zag ik de herinneringen boven in de bladeren. Zoals je ook figuren in wolken kunt zien.
Wat je ziet zijn die herinneringen. Je loopt er doorheen, eronderdoor.
Misschien roept het wel herinneringen bij je op?

KYRA HURKMANS:  Het gedicht (Of zoiets prettig langzaams, p. 11) sprak mij aan omdat het in mijn ogen ging over dingen waar de schrijftster blij, rustig en gelukkig van wordt. Wat mij ook opviel is dat het gedicht begint met het woord “of”.
“Of” kan staan voor een alternatief, het een of het ander. “Of” kan echter ook staan voor een synoniem. Naar aanleiding hiervan ben ik opzoek gegaan naar mijn synoniemen voor de dingen die in het gedicht genoemd worden. Mijn persoonlijke dingen waar ik blij, rustig en gelukkig van word. Deze synoniemen laat ik in het filmpje zien.

SABINE VAN DER EIJK:  Kijkend in de zwarte bol zie je projecties op kleinere bollen op een oppervlak – het zijn kleine onderdelen die projecteren en tussen mijn vingers met elkaar verbindingen aangaan of niet. Het zijn projecties van dat wat er al was voordat ik er was en dat wat er na mij gaat zijn. Maar in mijn vingers heb ik het vast, heel even. Daarna gaat het weg, want echt vast heb ik het niet – er zit beweging en verandering tussen.

Dit gedicht (Het in de blinde rond/te dolen, p. 56) is het tweede gedicht in het ‘Anderling’ gedeelte van de bundel en het omschrijft voor mij het zijn van een solitair denker, iemand die intellectueel is, een eigen denker. Iemand die zo denkt staat los van anderen, maar is wel betrokken en misschien wel meer dan anderen zien. Het gevoel van anders zijn en zelf kunnen denken herken ik. De invulling die ik geef aan Elly’s gedicht toont hoe ik de wereld ervaar in het klein, vanuit mijzelf.

Johnnie Weiliang Hoek Mijn gekozen gedicht (De droom die ik, p. 43) gaf mij het idee en gevoel dat het om verlangen gaat. Verlangen naar wat je beleefd hebt vast te houden.
De woorden droom en wrakhout komen voor in het gedicht.
Hier heb ik een van mijn dromen in verwerkt, vliegen over landschappen in een fictieve wereld, en wrakhout is enkel een gedeelte van iets wat het ooit was.
Door de bezoekers een eigen “nieuwe” compositie te laten maken en te laten poseren in hun “nieuwe” droomwereld kan ik hun belevenis vastleggen. Een unieke belevenis in de vorm van een souvenir. Zo kunnen de bezoekers de avond herbeleven en hopelijk zal het ze doen verlangen naar de avond of misschien zelfs hun droomwereld.

++++++++++++++++++++++++++++++++++

Zondag 24 februari wordt op Nederland 2, om 17.05 uur de documentaire Het ritme van Elly de Waard herhaald.

img038
HET RITME VAN ELLY DE WAARD

Het was een vriendenclub: Guus Vleugel, Renate Rubinstein en Elly de Waard. Ik was bevriend met tekstschrijver “Guus uit Goes”,(negende kind van de beroemdste beschuitbakker van Schouwen) zodat ik af en toe een van zijn vriendinnen ontmoette: Renate met haar messcherpe pen en Elly, die met haar recensies in de Volkskrant status verleende aan de popmuziek. Elly begon te dichten, ik las haar verzen, ontmoette haar af en toe op het boekenbal, en werd stinkend nieuwsgierig toen ik vernam, dat Deborah Wolf en haar zoon, filmer Jeroen Wolf een documentaire over haar leven hadden gemaakt. Door slinkse manipulatie mocht ik deze zien vóórdat op 18 December a.s. “Het ritme van Elly de Waard” in Het Uur van de Wolf wordt uitgezonden.

Een verrukking! Elly laat zich bijna argeloos en zonder terughouding, af en toe ook heel gedecideerd, in de kaart kijken.. We zien, hoe zangeres Frédérique Spigt een vers over het lopen van een blauwtje heeft getoonzet en Elly tijdens het zingen van de laatste regels ( “wij slapen niet tezamen maar gescheiden van elkaar sliepen wij niet”) een op tafel liggend servet grijpt en haar ogen dept! Haar vrouw Marijke ziet het licht ironisch glimlachend aan.

Voor de vierde maal zie ik de film: krijg zicht op de verschillende kanten van de dichteres, haar landelijk leven in Het Vogelwater, ooit het huis van dichter Chris van Geel en Elly de Waard samen. Na zijn dood bleef Elly hier wonen.

Ik krijg niet genoeg van het kijken naar de van de achter haar computer zittend ritmisch op de muziek van Sting meezwiepende Elly, die aan het eind van het nummer stralend recht in de camera:zegt: “Dit is geluk!”.

Hilarisch gesprek met echtgenote Marijke over het al of niet gezamenlijk in bed ontbijten. Over het huwelijk en de manieren hoe het territorium van de ander te respecteren. Marijke, die onnadrukkelijk zorgt voor haar vrouw: “Ik heb het ritme in Elly’s leven gebracht!

Voortdurend zie je een gelukkig mens, die uit het leven haalt wat er te halen valt, haar talent ontwikkelt en verdiept en maar een klein schaafwondje aan de kijker toont: “ Kon er nou niet eens een heel klein prijsje vanaf…?”

Naast de vogels die geregeld de muziekscore in de film verzorgen is er de hoogst originele muziek van Meredith Monk, “Double Fiësta”, gezongen door Tomoko Mukaiyama, die zichzelf op piano begeleidt. Vocalises die wedijveren met die jubelende vogels van Het Vogelwater, waar maar één keer een norse kraai zijn afkeuring laat horen.

Voor de lezers wil ik hier een klein gedicht, uit de bundel “Furie”(1981) overschrijven. :

“O zeg het, zeg iets liefs, laat er

Een woord, speciaal voor mij bedacht,

Die mond verlaten, dat vergoedt

Het missen van de kus die spreken

Overbodig maakt – waarzonder ik het

Stellen moet”

..

“Het ritme van Elly de Waard”, Een beeldschone documentaire van moeder en zoon Deborah en Jeroen Wolf, die eerder een indrukwekkend portret van kunstenaar Willem van Malsen maakten, Dinsdag 18 December in Het Uur van de Wolf.

Marjan Berk in de PZC, 15 december 2012

Reacties zijn gesloten.