AMY CLAMPITT – SYRINX

Amy Clampitt (1920-1994) is een van de grote Amerikaanse dichters. Ze debuteerde op haar 64ste met de bundel The Kingfisher bij Knopf in New York, een bundel die ik onmiddellijk bestelde op grond van de pagina’s-lange bespreking van Helen Vendler in The New York Review of Books. Zij was als onbekende debutant van leeftijd een sensatie en was voor mij een van de grote poëtische ontdekkingen van mijn leven. Ik schreef haar en zij kwam bij mij logeren tijdens een Europese vakantie. Na de The Kingfisher publiceerde zij nog vier bundels. Onze vriendschap heeft tot haar dood geduurd. Op deze website is een apart hoofdstuk aan haar gewijd.

De diepzinnigheid van haar werk en de enorme kennis die erin ligt opgeslagen dagen mij altijd opnieuw weer uit om te proberen die in het Nederlands recht te doen. Zo eerder deze week haar gedicht Grasses, en nu Syrinx dat als uitgangspunt het strottenhoofd van de vogel heeft, maar in zijn geheel gaat over hoe de taal over het onuitsprekelijke heen ligt.

SYRINX

Zoals de misthoorn die een en al long,
de windgong die een en al slagwerk is,
zoals de wind zelf, die alleen maar lucht
in ernstige agitatie is zonder ook maar
een vinger om duidelijk te maken
wat eraan scheelt, is de
eolische syrinx, dat riet
in de keel van een vogel,
als het erop aankomt om wat wij
consonanten noemen te vormen,
te weinig precies voor consensus
over wat hij zelfs maar lijkt
te zeggen: is het o-ka-lie
of con-ka-rie, is het eigenlijk jug jug,
of kan het, wat dat betreft, ook koekoek zijn? –
veel minder dan of de roep van een vogel
in het bijzonder iets betekent
of zelfs überhaupt.

Syntaxis komt het laatst, daar kan geen
twijfel over bestaan: kwam het laatst,
kan over gedacht worden (is
over gedacht door iemand) als een
hogere vorm van uitdrukking:
is, in extremis, het eerste dat
overboord gezet wordt: als de diva
op het podium, een en al oprijzend
ademwerk vanuit de borst,
opstijgt tot pure klinker,
losbrekend uit de droge,
alleen maar schurende
omhulsels van de verbijzondering,
voorbij aan nog iets te zeggen,
niet anders dan als de wind in
de bomen, het breken van golven,
of het gejammer van Homerus’
Thespesiae iachē

die laatste kans van schimmen
op de drempel, die van alles
ontdaan zijn behalve hun adem.

 

Foto: Jaren Tachtig, Universiteit Leiden, Nederland, tijdens een lezing van Hal, Amy’s echtgenoot
Gedicht: Amy Clampitt, Syrinx, uit: A Silence Opens
Vertaling: Elly de Waard (maart 2018)

Het Homerus-citaat is uit de Odyssee, XI: 34-43, over de schimmen uit het dodenrijk die om Odysseus’ aandacht roepen

Geplaatst in Algemeen | 6 Reacties

GRASSEN

 

Golvend over de glooiingen
komt dag na dag een glans
van violet aan om het groen
te doven, als grassen

waar ik nooit de namen van leerde –
ontelbaar, profetisch,
vergankelijk – een bloei neer zetten
zo veelvormig, dat je

het nauwelijks opmerkt: de havers groeien
hoog, hun hangende helmpjes
vol mica-stuifmeel leggen, steel
voor steel onderzocht, zo’n variatie

aan hoedanigheden bloot, emailleringen
van een goudbrons zo zonder
ambachtelijkheid, dat ik alleen maar
wanhoop die ooit via een metafoor

te beteugelen: zelfs van de plebejische
weegbree in het tuintje bij de voordeur
verdient elke alledaagse kegeltop een
halo, een serafisch

hoedenlint als garantie dat
sterven, voor de
ongestudeerden, de menigvuldigen,
de werkelijk deemoedigen

geen betekenis heeft, niet is dan
van het bloeien de krioelende
geruststellingen van nog één
wederopstanding meer.

 

Beeld: Bloeiende haver
Gedicht: Amy Clampitt, Grasses
Vertaling: Elly de Waard (febr. 2018)

 

Geplaatst in Algemeen | 3 Reacties

EIND FEBRUARI EN IK KEN HEM WEL

 

Eind februari en ik ken hem wel
deze Noordooster, die zich geslepen
heeft aan de ijskappen van Europa –
maar hij is geen bevriende wind

Mijn zolen klossen op de grond
hard van zijn vriezen, glad als een
dansvloer waar het afgeleefde blad
op het striemen van zijn zweep
verplichte pirouettes draait en

rondes. Tussen de kieren staat
wat leeft en groeien wil zich
klein te houden, te krimpen als ik
in de adem van deze killerwind

 

Gedicht: Elly de Waard, In het Halogeen

Geplaatst in Algemeen | 6 Reacties

EENZAME NARCIS, TERE

Eenzame narcis, tere

soldaat, die daar zo
dapper in de koude

staat, gescheiden van
de overige narcissen –

ben je op een veldtocht
zoekgeraakt?

wat is het dat
je zo afzonderlijk maakt

en dat je in de bittere
wind het sierlijk

neigen naar elkaar van de
anderen moet missen?

pionier?

 

Beeld: Narcissus Poeticus
Gedicht: Elly de Waard, Eenzang

Geplaatst in Algemeen | 6 Reacties

NACHTBLAUW, FEBRUARI NU

Het is gelukt!

Zie voor het gedicht  de bijdrage hieronder

 

Foto M.Wagenaar

Geplaatst in Algemeen | Een reactie plaatsen