DAVID BOWIE en MARIA SCHNEIDER: SUE (Or In A Season Of Crime)

schneider_bowie_sue_1000sq

Met betrekking tot mijn nadere onderzoek naar het album dat David Bowie heeft nagelaten besprak ik in mijn vorige bloggings de nummers Blackstar en ‘Tis A Pity She Was A Whore.
Ik sla nu Lazarus even over om meteen naar Sue (Or In A Season Of Crime) te gaan. De reden daarvan is dat deze song samen met ‘Tis A Pity deel uitmaakt van een in 2014 door Bowie uitgebrachte single en dat beide songs bij nadere beschouwing elkaars pendant zijn. Hoe zit dat?
Ik schreef al dat de titel van ‘Tis A Pity She Was A Whore ontleend is aan een 16de eeuws Engels toneelstuk waarin de doden bij bosjes vallen. Bowie gebruikt echter in zijn song alleen de (ook zeer dodelijke) entourage van de Eerste Wereldoorlog om een ruige sekssituatie in neer te zetten.
In Sue (Or In A Season Of Crime) laat hij echter de ‘season of crime’ werkelijk plaatsvinden. Hij vertaalde het verhaal van het toneelstuk naar het heden en plaatste zichzelf in de rol van de broer die zijn zuster verleidt en tot zwangerschap brengt. Hij doodt haar als ze een ander trouwt en daaromheen vallen ook nog talloze andere slachtoffers.
Toen Bowie het idee voor deze song had benaderde hij Maria Schneider en stelde hij een samenwerking met haar voor. Maria Schneider is zelf een gelauwerde componist en het bijna 8 minuten lange stuk wekt de indruk dat het toch wel even geduurd heeft voor ze op één lijn zaten. Het is niettemin een indrukwekkend nummer geworden, maar evenals bij ‘Tis A Pity She’s A Whore het geval was is de Blackstar-uitvoering de helft korter maar veel en veel soepeler. Het vierkante gebonk van de gekochte seks vaart echter heel wel bij de wat minder soepele uitvoering!
Moet de tekst er nog bij? Die is in telegramstijl geschreven en valt wel te volgen. In de hedendaagse verwoording van het Renaissance-stuk zijn zelfs ‘x-rays’ doorgedrongen. Is hier een echo bedoeld van het kind dat Sue krijgt van haar broer? Of is het toch alleen Bowie’s eigen ervaring?
Laten we zeggen dat het een heel vrije overzetting is van een sierlijk, maar moordzuchtig en incestueus verhaal.

Geplaatst in Algemeen | Een reactie plaatsen

BOWIE’S BLACKSTAR: ‘JAMMER DAT ZE EEN HOER WAS’

CYy1zhvUMAAC91Z

De tweede track op het nieuwe Bowie-album Blackstar draagt de opmerkelijke titel ‘Tis a Pity She Was a Whore’. Deze naam behoort in oorsprong toe aan een 16de eeuws Engels toneelstuk dat werd geschreven door John Ford. Het stuk gaat onder meer over incest en is dan ook in zijn geschiedenis verscheidene malen langdurig verboden geweest.
In de recente geschiedenis van David Bowie is het lied van deze naam ook al eerder voorgekomen. Het werd in november 2014 twee keer uitgebracht. Een keer als verrassende opening – samen met Sue (Or in a Season of Crime) (dat ook op Blackstar staat) – van het compilatie-album Nothing has changed. En een keer, opnieuw samen met Sue, als single. Over dat compilatie-album valt nog wel iets te zeggen. Het geeft ‘een overzicht van 50 jaar Bowie’ maar het is weer typisch des Bowie’s om zo’n album dan te openen met het tegendeel van de titel, namelijk twee volstrekt nieuwe en anders georkestreerde songs. Nota bene met The Maria Schneider Jazz Orchestra! Bowie heeft zijn leven lang een diepe afkeer van jazz beleden.

De beide 2014-versies verschillen nogal van die op Blackstar en met name ‘Tis a Pity She Was a Whore vind ik eigenlijk in de eerste versie beter. Het is niet duidelijk of het Maria Schneider Orchestra hier ook op figureert. Ik heb nergens iets kunnen vinden dat daarover zekerheid biedt, maar het lijkt er wel op. De samenwerking met haar is maar zeer kortstondig geweest. Bowie is voor Blackstar verder gegaan met de band van Donny McCaslin die overigens wel uit haar orkest komt.

Eerst maar eens de ongewone, keiharde en tamelijk gewaagde tekst:

Man, she punched me like a dude
Hold your mad hands, I cried
‘Tis a pity she was a whore
‘Tis my curse, I suppose
That was patrol
That was patrol
This is the war

Black struck the kiss, she kept my cock
Smote the mistress, drifting on
‘Tis a pity she was a whore
She stole my purse, with rattling speed
That was patrol
This is the war

Het derde couplet is hetzelfde als het eerste, alleen de vierde regel is anders: ‘Tis my face, I suppose.
‘Smote’ is van ‘smite’: beuken, kwellen, (ver)slaan.
Volgens Bowie zelf drukt de song “the shocking rawness of the First World War” uit. Dat maakt het woord ‘patrol’ ook duidelijker. Op patrouille gaan. Maar de ware oorlog speelt zich pas af in het bed.
Bowie gaf ook nog als toelichting op deze versie: “If Vorticists wrote Rock Music it might have sounded like this.” En dat is helemaal waar! The Vorticisten waren Engelse Kubisten met Futuristische trekken. Hun werk werd gekenmerkt door harde, hoekige beelden, ontleend aan de machine en aan een stedelijke omgeving.
Deze opmerkingen gelden echter alleen voor de single-versie van het lied en ze worden versterkt door het bijbehorende clipbeeld. Het lied start met de hijgende geluiden van een op gang komende stoommachine en dat amechtige machinale ritme blijft de hele song door dreunen begeleid door beelden van een vizier, rook en zware ontploffingen. De muziek is aanzienlijk ruwer dan op Blackstar dat er bijna als te gepolijst tegen afsteekt, ook al door de vele oehoe-koren. En tegen die ruwheid en die van de tekst wordt dan de haast tedere stem van Bowie afgezet. Een prachtig contrast, dat ook nog wel, zij het veel minder scherp, in de veel kortere versie op het laatste album zit.

 

Workshop c.1914-5 Wyndham Lewis 1882-1957 Purchased 1974 http://www.tate.org.uk/art/work/T01931

Workshop c.1914-5 Wyndham Lewis 1882-1957 Purchased 1974 http://www.tate.org.uk/art/work/T01931

 

Schilderij: Vorticistisch werkstuk van Wyndham Lewis

Geplaatst in Algemeen | Een reactie plaatsen

BOWIE’S BLACKSTAR, ELVIS en het OCCULTE

CYP4H4NUoAEH7qS

De schok van Bowie’s dood heeft wereldwijd een lawine aan berichtgeving tot gevolg gehad. Dagelijks verschijnen er onbekende foto’s van hem, berichten over zijn leven en nieuwe naspeuringen omtrent zijn invloeden en de bedoelingen van zijn teksten en songs.

Zo zijn er aan de nu al talloze mogelijkheden tot interpretatie van de titelsong van het album Blackstar nog enkele belangrijke nieuwe feiten toe te voegen. Deze voorzien de betekenissen van nog meer gelaagdheid.
Het eerste is het bestaan van een onbekende en nooit uitgebrachte song van Elvis Presley die ook Blackstar heet en die wat tekst betreft een negatieve versie is van de titelsong van zijn film “Flaming Star” uit 1960. De tekst ervan luidt als volgt:

Every man has a black star
A black star over his shoulder

And when a man sees his black star

He knows his time, his time has come
Black star don’t shine on me, black star

Black star keep behind me, black star

There’s a lot of livin’ I gotta do

Give me time to make a few dreams come true, black star

Bowie is, evenals Elvis Presley, geboren op 8 januari, alleen twaalf jaar later, in 1947. Het lijkt me, ook al gezien Bowie’s grondige en onderzoekende aard, duidelijk dat hij van het bestaan van deze eerdere Blackstar op de hoogte moet zijn geweest en dat hij de titel doelbewust, ook als een referentie, heeft gebruikt. Dat Elvis en hij per jaar gerekend de geboortedatum delen zal voor hem zonder meer veel betekenis gehad hebben.
Het tweede nieuwe feit is dat er sinds de release van de single Blackstar, in november jongstleden, op Tumblr een website is verschenen die “The Villa of Ormen” heet, zijnde de raadselachtige naam van een villa die ook in Blackstar (zowel in tekst als in beeld) een belangrijke rol speelt. De site bestaat uit een aantal duistere en aan het occulte gerelateerde foto’s die ten dele uit de Bowie-clips komen. Er wordt overigens uitdrukkelijk bij vermeld dat de site niet van Bowie zelf afkomstig is. Uit de commentaren op de foto’s blijkt onder meer dat Bowie met zijn opmerking tegen saxofonist Donny McCaslin over ISIS (zie mijn eervorige blogging), heel goed ook de Eyptische godin Isis bedoeld kan hebben. Ter ondersteuning daarvan mogen ook diverse beelden uit de clip gelden, zoals de canoptische kruik en kandelaar. Deze kruiken zijn zogenaamde ‘grafvazen’ uit de Egyptische piramides. Daarin werden de belangrijke organen van de overledenen – zoals de lever (!) – apart bewaard om ze bij wederopstanding weer te kunnen gebruiken. Lazarus zelf is natuurlijk de bijbelse persoon van de wederopstanding uit de dood. De windsels waarin Bowie in de clips getoond wordt slaan zowel op Lazarus als op het mummificeren.
Met de link naar de Egyptische mythologie staat natuurlijk de deur open naar een onafzienbaar terrein van interpretaties, maar dat laat ik graag aan de individuele liefhebber over.
Tenslotte: het is bekend dat Bowie zich in zijn door heroïnegebruik geteisterde periode in Los Angeles (1975/76) diepgaand met het occulte (van de kabbalistiek met name) heeft bezig gehouden.

 2381

Geplaatst in Algemeen | 1 reactie

TIME TAKES A CIGARETTE, puts it in your mouth..

CZHKobRUgAANXLk

Time takes a cigarette, puts it in your mouth
You pull on your finger, then another finger, then your cigarette
The wall-to-wall is calling, it lingers, then you forget
Ohh-how-how-how, you’re a rock ‘n’ roll suicide

Deze afbeelding is de cover van Time van de afgelopen week met een van de volmaaktste foto’s van Bowie voorop. Maar het is natuurlijk niet deze ‘time’ die in dit prachtige, al zo jong geschreven lied*) wordt bezongen. Het is de tijd die op is, die voorbij is en daarom is de coverstory ook aan David Bowie gewijd.
Toch staat er zoveel in de tekst van deze song dat ook uitstraalt naar zijn eigen einde, ook al was dat dan volstrekt niet zelf gewenst:

You’re too old to lose it, too young to choose it
And the clock waits so patiently on your song
You walk past a cafe but you don’t eat when
you’ve lived too long
Oh, no no no you’re a rock ‘n’ roll suicide

Chevy brakes are snarling, as you stumble across the road
But the day breaks instead so you hurry home
Don’t let the sun blast your shadow
Don’t let the milk float ride your mind
You’re so natural – religiously unkind

Oh no love, you’re not alone
You’re watching yourself but you’re too unfair
You got your head all tangled up
but if I could only make you care
(..)
I’ve had my share, I’ll help you with the pain
You’re not alone

Wie schreef er in die tijd – en ook later, veel later – nog afgezien van de muziek, zulke goede teksten? Alleen al de beschrijving van de verschrikkelijke geluiden van de ‘melk vloot’ die kennelijk waar ook ter wereld nog voor het licht wordt het aanbreken van weer een dag aankondigen of aankondigden?
Bowie kende de eenzaamheid die hij beschrijft. Gelukkig was hij zelf ook niet alleen in zijn laatste ogenblikken.

*) Rock ‘n’ Roll Suicide, 1972 (van het album The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars

Geplaatst in Algemeen | 1 reactie

‘BOWIE’S BLACKSTAR GESCHREVEN OVER ISIS’

CZNu1n3WIAAtIIE

Nu de ergste hectiek rond het overlijden van David Bowie wat begint weg te ebben is het tijd om zijn laatste album ‘Blackstar’ nog eens opnieuw aan een onderzoek te onderwerpen. Ik doe dat in delen.

Het titelnummer dat al in november, ruim voor de première van de musical ‘Lazarus’, uitkwam, vind ik nog steeds matig, ondanks dat Bowie’s dood het als klaagzang acceptabeler heeft gemaakt. Het is in oorsprong geschreven als themasong voor de serie The Last Panthers, een krimi-drama van de Zweedse regisseur Johan Renck. Renck maakte ook de (helaas kitscherige) filmclip bij de single-versie van het nummer. Bowie deed hem daarvoor overigens zelf allerlei losse suggesties aan de hand. Zo moest het meisje met de staart erin om zijn dochtertje te plezieren.
De tekst van Blackstar is zelfs voor een Bowie-nummer buitengewoon multi-interpretabel. Ik moet bekennen dat ik er aanvankelijk verwijzingen in las naar de situatie in het Midden-Oosten (ISIS) – de ‘villa van Ormen’, de executies, de knielende vrouwen – die ook door het beeld bevestigd leken te worden.
Maar de regels daaropvolgend, ‘at the centre of it all / your eyes’, zijn weer te lezen als behorend tot het verhaal van de film The Man Who Fell to Earth, dat immers in de musical is doorgetrokken: het verlangen van de alien, die niet kan sterven, naar zijn vrouw op de achtergebleven planeet.
Dat mijn oorspronkelijke idee zeker niet zo’n gekke gedachte was, mag blijken nu saxofonist Donny McCaslin, die een leidende rol speelt in de begeleiding van dit lied, onlangs onomwonden heeft laten weten dat ‘de song geschreven is over ISIS.’
Maar verder komen er ook berichten dat Bowie en Van Hove voor de musical heel veel geluisterd hebben naar de belangrijke rap-vernieuwer Kendrick Lamar, zodat fragmenten als ‘I’m a blackstar, not a gangstar, a popstar’ of ‘a filmstar’ ook daaraan gekoppeld kunnen worden. Het is of Bowie daarmee tegen hem heeft willen zeggen: je bent dan wel geen filmster of zelfs geen popster, maar je doet er wel degelijk toe.
Bij het proces van schrijven gaat het natuurlijk precies zoals de geest of de verbeelding en het associatie-vermogen het willen en zo is in dit lied zonder enige twijfel ook Bowies ziekte een belangrijke rol gaan opeisen. De ongelooflijk droevige toon die het kenmerkt is echt gevoeld, die is niet bedacht. Opmerkelijk is natuurlijk ook dat de musical gaat over een ‘anderling’, die niet kan sterven, maar dat uiteindelijk toch doet en wiens dood daarmee als een bevrijding komt. Een situatie waarin Bowie zich zelf, zonder dat iemand dat verder wist, ook bevond.
Na een chemokuur die hij nu een jaar geleden onderging, zag het er in de zomer van 2015 plotseling veel beter voor hem uit. Tot in november jongstleden bleek dat de ziekte zich had uitgezaaid door zijn hele lichaam en dat hij ‘beyond cure’ was geworden.
De zeer verschillende raakpunten die er in de tekst zitten heeft men mogelijk bij elkaar proberen te houden met de lengte en ook de eentonigheid van de muziek. Maar je kunt met evenveel recht zeggen dat zij er de oorzaak van zijn dat het muziekstuk Blackstar geen duidelijke vorm heeft. En dat is precies de zwakheid ervan.

Toevoeging: in de meest recente editie van Rolling Stone wordt de titelsong Blackstar eveneens aangeduid als handelend over een ‘religious war’.

Elly de Waard
Foto: Jimmy King

Geplaatst in Algemeen | 1 reactie

BOWIE en de DUITSE GOLF

index

Wat vreemd is het om te bedenken dat David Bowie vorige week rond deze tijd nog leefde en zelfs nog zijn verjaardag vierde. Dat was dezelfde dag dat zijn nieuwe album Blackstar en de single Lazarus verschenen. Midden in zijn creatieve leven verdween hij van de aardbodem. Zijn oeuvre is opeens af en zal niet meer veranderen, hooguit in de details van enkele nog te verwachten toevoegingen.
Het interview dat ik met hem had vond in 1977 plaats*), op een cruciaal moment in zijn carrière, namelijk toen de lp Heroes net was verschenen. In de jaren daaraan voorafgaand had Bowie zich in een razend tempo ontwikkeld van een onbekende naar een rockster van wereldfaam. En Heroes was de laatste plaat van tot dan toe zijn beste periode, die begon met Young Americans en zich vervolmaakte met de drie ‘Berlijnse’ albums: Station to Station, Low en Heroes. Ik reken Station to Station, dat in de VS werd opgenomen, bij de Berlijnse albums omdat het naar zijn eigen zeggen zijn verlangen naar Europa uitdrukte. Zoiets kan het beste vanuit een heel ander land, zoals de VS met name. Deze lp drukt dan ook het sterkst het ‘Europese gevoel’ uit.
In het gesprek vraag ik hem waarom hij zo gek is op de Duitse Golf van die dagen, Kraftwerk, Tangerine Dream, om kort te gaan de Krautrock, en hij antwoordt dan: ‘Daar hou ik helemaal niet van! Het is alleen Edgar Froese, de gitarist van Tangerine Dream, die ik erg goed vind en dan nog alleen in zijn solowerk. Ik ben helemaal niet zo’n German Rock aficionado. De muziek waar ik in dat genre van hou is die van Philip Glass, Steve Reich, Eno en Robert Fripp en dit zijn, zoals je begrijpt, maar slechts enkele voorbeelden. Wat de meeste van die Duitse groepen doen is sterk nihilistisch, het zijn The Stooges zonder Iggy – braindestructing.’

Het is echter onmiskenbaar dat Bowie bij deze meest belangrijke omslag in zijn werk wel degelijk diepgaand beïnvloed is door met name Kraftwerk, dat al vanaf eind jaren zestig aan het experimenteren was met elektronische instrumenten. Omdat hij echter veel meer talent bezat dan bijna iedereen kon hij zijn voorbeelden met gemak overvleugelen. Hij benam daarmee het zicht op ze en kon ze zelfs naar believen ontkennen. Dat is misschien de tegenkant van de ruimhartigheid waarmee hij mindere goden van hulp en bijstand voorzag.
De in 2012 verschenen biografie van Kraftwerk (Publikation) van David Buckley, die ook Bowie’s leven documenteerde, maakt precies duidelijk hoezeer hij van hun werk onder de indruk was en hoezeer ook met ze bevriend.
Niet voor niets vroeg hij de groep als voorprogramma voor zijn Station to Station tour (de White Light tour, 1976) en toen Kraftwerk dat weigerde, opende hij de concerten met op volle sterkte gedraaide stukken uit hun Radio-Activity, dat als muziek bleef doorlopen onder de vertoning van de Bunuel-film Un Chien Andalou. Deze combinatie zette de toon voor zijn eigen optreden. Dit is overigens het meest indrukwekkende concert dat ik ooit heb meegemaakt.

41PQ7Bo9pGL._SX346_BO1,204,203,200_
Nog een paar kleinigheden. Kraftwerk trad altijd stijf in het pak-met-stropdas gestoken op. Misschien was dat toch een voorbeeld voor de Thin White Duke?
Een van Kraftwerks hits was Autobahn. Hierop hoorde je – voor het eerst! – de autogeluiden van speaker naar speaker langsracen. Bowie’s Station to Station opent met het van speaker naar speaker voorbijsnellen van een trein. 

Interessant is nog dat afgelopen week Melanie Schiller in Amsterdam promoveerde op De Duitse Identiteit in de Popmuziek, en hoe belangrijk die is geweest voor het bepalen van de Duitse identiteit van na de oorlog, immers een probleem waar onze oosterburen nog steeds niet uit zijn. Zij doet dit aan de hand van vijf single-hits van 1948 tot nu. Daartoe behoren Krafwerks Autobahn en Der Mussolini van D.A.F. een Duitse elektro-groep van iets later.

*) Zie: Elly de Waard, Het Jasje van David Bowie, De Harmonie, november 2015

 

Geplaatst in Algemeen | 1 reactie

IN OUR TIME OF LIVING

Einstein-Rosen-Bridge-wormhole

Het is muziek, muziek
die de tijd draagt, elke tijd –
maar meer nog die wij leefden

Ik luisterde naar wat
een halve eeuw geleden
ik bij mij droeg – hervoelde

de vervoering, hoe die
diepte gaf aan wie ik was
door ruimten met een wormgat

als een keel stroomde en
echode de zang, die aangekleefd
door woorden en de hoor

en wederhoor van koren
ons stuwde uit onszelf, op weg
op weg, naar het geheel!

 

Ongepubliceerd, 4/5 januari 2016
Beeld: model van een wormgat

quantum-wormhole

Beeld: Quantum wormhole

Geplaatst in Algemeen | 1 reactie