{"id":22712,"date":"2013-04-18T11:57:09","date_gmt":"2013-04-18T10:57:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.ellydewaard.nl\/blog\/?p=22712"},"modified":"2013-04-18T12:39:58","modified_gmt":"2013-04-18T11:39:58","slug":"een-paradigma-voor-de-liefde-tussen-vrouwen-eind-16de-eeuw-john-donne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ellydewaard.nl\/blog\/?p=22712","title":{"rendered":"Een paradigma voor de liefde tussen vrouwen \/ eind 16de eeuw JOHN DONNE"},"content":{"rendered":"

\"300px-John_Donne_BBC_News\"<\/a>
\nHet was in het begin van de jaren tachtig dat ik twee ontdekkingen deed, de ene was de foto van The Lovers<\/em> van Diana Blok en Marlo Broekmans, die ik nota bene in het Centre Pompidou op een ansichtkaart aantrof; helemaal naar Parijs gereisd om daar iets te ontdekken dat ik thuis al veel eerder had kunnen zien. En de andere was het gedicht Sappho to Philaenis<\/em> van John Donne. Ik kende de po\u00ebzie van Donne al veel langer. Op een van mijn rock-reizen naar Engeland had ik zijn verzameld werk, Complete verse and selected prose<\/em> in zo’n typisch literaire Engelse boekwinkel gekocht. Heerlijke winkels, weinig ruimte en alleen maar stapels en stapels van interessante en goede boeken. Maar het gedicht van Sappho aan Philaenis was ik daarin niet meteen tegen gekomen. Toen ik het dan eindelijk las, helemaal apart gezet aan het einde van de reeks Elegies<\/em>, als een categorie op zich, was ik totaal verbaasd. In verwarring dacht ik eerst nog heel even: maar van Sappho kan zo’n lang gedicht niet overgeleverd zijn, totdat tot mij doordrong dat Donne zich hier met al zijn erotische vrijdenkendheid had ingeleefd in de liefde tussen twee vrouwen. Tot in onze dagen wordt er nog aan getwijfeld of het inderdaad wel van zijn hand is, maar gelukkig zijn degenen die daar zeker van zijn in de meerderheid en staat het gewoon weer in zijn verzamelde gedichten. Wat stijl en uitwerking betreft past het naadloos bij de vele andere liefdesgedichten die hij schreef: gepassioneerd, humoristisch, sensueel, vernuftig van beeldspraak en taalvaardigheid en zonder enig blad voor de mond. Kortom, de belangrijkste dichter van de Metaphysical Poets<\/em>.<\/p>\n

Hier volgt de vertaling die ik afgelopen week maakte. Ik heb het gedicht heel licht ingekort (6 regels). Het dateert uit de jaren negentig van de 16de eeuw.<\/p>\n

SAPPHO TO PHILAENIS\t<\/p>\n

Waar is dat heilig vuur, waarvan men zegt
\ndat po\u00ebzie het heeft? Is die betoverende kracht verslapt?
\nHet vers dat werkt naar de Natuur en naar haar wet,
\nkan jou, haar beste werk, maar niet bevatten.
\nHebben mijn tranen mijn po\u00ebtisch vuur gedoofd?
\nWaarom dan niet meteen dat van begeerte ook?
\nMijn gedachten, schepsels van mijn geest, vertoeven steeds
\nbij jou, maar ik, hun schepper, wil hun vrijheid terug.
\nAlleen jouw beeltenis zit breeduit in mijn hart
\nmaar het is een wassen beeld en vuur omsingelt het.
\nMijn vuur dat op je joeg, het jouwe trok het ginder.
\nEn nu ben ik beroofd van beeld en hart en zinnen.
\nRest mij alleen mijn kwellende herinnering
\ndie in gelijke mate pijn doet, of ik die nu heb of mis.
\nDie mij vertelt hoe mooi je bent: jij bent zo mooi
\nals goden die, als ik ze vergelijk met jou,
\ndaar wel bij varen en moest ik een blinde laten zien
\nwat goden zijn, dan zou ik zeggen: zoals jij.
\nWant als elk doorsnee mens ‘een wereld op zichzelf’
\nmag heten, wat voor een naam moeten we jou dan geven?
\nJij bent niet zacht en puur en recht en mooi
\nals dons en sterren, ceders zijn en lelies, maar
\njouw hand en wang en oog zijn vergelijkbaar
\nmet je andere hand en wang en oog alleen.<\/p>\n

Speelt er met jou een zachte jongen o, dan toch ontbreekt daaraan
\neen wederzijdsheid die het voelen aangenamer maakt.
\nZijn kin, een stekelige, harige oneffenheid
\nis een bedreiging voor je en ziet er dagelijks anders uit.
\nJouw lichaam is al een natuurlijk paradijs
\nin het zelf waarvan, zonder bevruchting, alle lust verblijft.
\nHet heeft niet de perfectie nodig; waarom zou je dan
\nje de bewerking toestaan van een harde, ruwe man?
\nEen man laat sporen achter van de zonde die hij pleegt
\nen is als een dief te traceren, die uit roven gaat bij sneeuw.
\nMaar van ons vrijen blijven er geen tekens, meer
\ndan als van vissen in een stroom of vogels aan de hemel.
\nEn tussen ons kan alle heerlijkheid worden beleefd;
\nAlles, al dat Natuur ons schenkt of Kunst eraan toe te voegen heeft.
\nMijn twee lippen en ogen, dijen, verschillen van die twee van jou
\nmaar niet meer dan de jouwe onderling;
\nen o, niet verder, de gelijkenis is zo sterk aanwezig
\nwaarom elkaar niet aanraken in ieder lichaamsdeel?
\nHand die de vreemde hand, lip die lip niets ontzegt
\nwaarom niet ook de borst aan borst of dij aan dij?
\nGelijkenis kweekt zo’n vreemd gevoel van zelfgevlij
\ndat wat ik aanraak van mijzelf lijkt te zijn jij.
\nMijzelf omarm ik en ik kus mijn eigen handen
\nen verliefd ben ik nu bezig mij daarvoor te danken.
\nMij, in mijn spiegel, ik roep jou op, maar helaas
\nals ik je kussen wil, beslaan mijn ogen en het glas.
\nO genees mij van die liefdeswaanzin en herstel mij
\ntot mijzelf, jij die mijn halve ik bent en mijn meer, mijn al.
\nMoge je wangenrood alle scharlaken achter zich laten
\nen je blankheid het witte van de Melkweg overstralen.
\nEn mag je machtige, wonderbaarlijke schoonheid
\nin alle mannen liefde wekken en in alle vrouwen nijd.
\nEn laat verandering en ziekte verre van je zijn
\nzoals jij door dichtbij te komen, ze weghoudt van mij.<\/p>\n

Door John Donne
\nVertaling: Elly de Waard<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\"300px-John_Donne_BBC_News\"<\/a>
\nHet was in het begin van de jaren tachtig dat ik twee ontdekkingen deed, de ene was de foto van The Lovers<\/em> van Diana Blok en Marlo Broekmans, die ik nota bene in het Centre Pompidou op een ansichtkaart aantrof; helemaal naar Parijs gereisd om daar iets te ontdekken dat ik thuis al veel eerder had kunnen zien. En de andere was het gedicht Sappho to Philaenis<\/em> van John Donne. Ik kende de po\u00ebzie van Donne al veel langer. Op een van mijn rock-reizen naar Engeland had ik zijn verzameld werk, Complete verse and selected prose<\/em> in zo’n typisch literaire Engelse boekwinkel gekocht. Heerlijke winkels, weinig ruimte en alleen maar stapels en stapels van interessante en goede boeken. Maar het gedicht van Sappho aan Philaenis was ik daarin niet meteen tegen gekomen. Toen ik het dan eindelijk las, helemaal apart gezet aan het einde van de reeks Elegies<\/em>, als een categorie op zich, was ik totaal verbaasd. In verwarring dacht ik eerst nog heel even: maar van Sappho kan zo’n lang gedicht niet overgeleverd zijn, totdat tot mij doordrong dat Donne zich hier met al zijn erotische vrijdenkendheid had ingeleefd in de liefde tussen twee vrouwen. Tot in onze dagen wordt er nog aan getwijfeld of het inderdaad wel van zijn hand is, maar gelukkig zijn degenen die daar zeker van zijn in de meerderheid en staat het gewoon weer in zijn verzamelde gedichten. Wat stijl en uitwerking betreft past het naadloos bij de vele andere liefdesgedichten die hij schreef: gepassioneerd, humoristisch, sensueel, vernuftig van beeldspraak en taalvaardigheid en zonder enig blad voor de mond. Kortom, de belangrijkste dichter van de Metaphysical Poets<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-22712","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-algemeen"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ellydewaard.nl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22712","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ellydewaard.nl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ellydewaard.nl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ellydewaard.nl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ellydewaard.nl\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=22712"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.ellydewaard.nl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22712\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22723,"href":"https:\/\/www.ellydewaard.nl\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/22712\/revisions\/22723"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ellydewaard.nl\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=22712"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ellydewaard.nl\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=22712"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ellydewaard.nl\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=22712"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}