RENATE RUBINSTEIN

Voor mij zijn dit de Renate Rubinstein Memorial Weken

Kortgeleden verscheen er het boek Vaderskind / De oorlog van Renate Rubinstein.
Het beoogde eerste deel van de biografie die Hans Goedkoop bezig is over haar te schrijven.

Inmiddels blijkt dit eigenlijk al het tweede deel te zijn, in die zin dat het in 2015 verschenen boekje Iedereen was er, een met foto’s geïllustreerd verslag van de viering van Rubinsteins vijftigste verjaardag, ook als onderdeel van de biografie gezien moet worden.
Goedkoop heeft besloten telkens een aantal hoofdstukken bij elkaar te nemen en de biografie dus in delen te laten verschijnen.
Ik moet hierbij bekennen dat ik Iedereen was er indertijd ook niet als onderdeel van de biografie had herkend. Ik kreeg het toegestuurd, dacht ik, omdat ik bij die iedereen hoorde.
Slordig als ik ben, kan ik het ook nergens meer vinden, zodat ik het nu, nu ik beter weet, opnieuw heb moeten bestellen.

De tweede belangrijke gebeurtenis met betrekking tot Renate is dat eind deze week de documentaire Tamar / De waarheden van Renate Rubinstein van David de Jongh ten doop wordt gehouden voor een geselecteerd publiek.
Enkele dagen daarna, op woensdagavond 26 en donderdagavond 27 mei zendt NPO2 de twee delen van de film uit in het programma ‘Het uur van de Wolf’.

Goedkoop kreeg al in 1994 de opdracht om de biografie van deze bijzondere columniste en polemiste te schrijven. Zij overleed in 1990.  Er was dus al jaren alom veel gemor te horen over waar dat boek nu eindelijk bleef! Inmiddels zijn er bijna dertig jaar voorbij gegaan!

Ik heb Vaderskind net in enkele dagen achter elkaar ademloos uitgelezen.
Dat gebeurt mij niet vaak meer met vaderlands proza moet ik zeggen, vandaar dat ik deze soort van schriftuur dan ook meestal mijd.
Een rol speelde hierbij natuurlijk ook dat ik Renate heel goed kende, maar net als iedereen en ook zij zelf blijkbaar, maar heel weinig van haar jeugd af wist.
Nu, na het lezen van de vier hoofdstukken waaruit dit deel bestaat (samen 140 pagina’s plus nog een noten apparaat van 18 bladzijden!), begin ik heel goed te begrijpen waarom Goedkoop zoveel tijd nodig had om tot het schrijven van met name dit eerste deel te komen.
Wat hij niet allemaal aan ambtelijke stukken heeft moeten zien op te duiken, daterend van grofweg het begin van de twintigste eeuw tot ongeveer 1945; en dat uit Duitsland, Nederland, Engeland, weer Nederland; en dan reken ik nog niet eens de landen mee waarin het gezin Rubinstein – vader Willy, moeder Hanne, oudste dochter Renate en de twee jaar jongere tweeling Günther en Gerda – voor de oorlog op vakante of wintersport ging!

Het is een fascinerend en in toenemende mate benauwend verhaal van ouders die hun kinderen een zonnige en onbezorgde jeugd proberen te geven door ze zoveel mogelijk buiten de troebelen te houden van een tijd die begon met een grote oorlog en eindigde met een tweede die in ellende en dreiging de eerste nog eens verre overtrof.

Behalve de conscientieusheid waarmee Goedkoop de historische feiten van de Duitse geschiedenis uiteenzet en het tijdsgewricht toelicht, gaat hij ook bewonderenswaardig om met hoe deze hun impact gehad moeten hebben op het gezin dat hij beschrijft.
De moeder is niet-joods en het vermoeden bestaat dat haar familie ook niet blij was met haar huwelijkskeuze. De vader heeft veel succes met zijn zaken (hij runt een chic kledingbedrijf), maar moet deze steeds zien te redden door een toenemende anti-joodse druk, totdat hij tenslotte zaak en huis en haard in Berlijn moet achter laten. Maar zowel in Amsterdam, als ook vervolgens in Londen en tenslotte weer terug in Amsterdam wordt hem het houden van een eigen bedrijf onmogelijk gemaakt.
Zijn terugkeer vanuit Londen naar Amsterdam valt in het ongelukkige jaar 1939, waarin hij toch nog zijn zaak kan runnen, maar na de inval van de Duitsers, wordt hij in juni 1940 al door de bezetter uit zijn huis gehaald.
Al deze zorgvuldig opgedoken en geboekstaafde feitelijkheden zijn geen dorre opsomming geworden, maar werden gebed in een verhaal, een heel spannend en ook aangrijpend verhaal, dat je van a tot z wilt leren kennen.
Maar wat ik het meest bijzonder vind van Goedkoops vertelling is de wijze waarop hij vanuit een grondige kennis van Renate Rubinsteins hele werk en uitspraken, verbanden weet te leggen met de impact van diverse gebeurtenissen uit haar jeugd, met name gebeurtenissen die met haar ouders te maken hebben. Hij geeft blijk van een groot invoelingsvermogen en ook van een kennis van haar karakter. Hij schrijft met liefde over haar.

Ik kan iedereen aanraden dit voortreffelijke en boeiende deel te lezen. Het geeft tevens
aan de hand van een levensdeel van een enkele persoon, een diepgaande indruk
van een belangrijke tijdsperiode – beter dan enige geschiedenisles dat kan.

ELLY DE WAARD

Foto: Renate met de siamees Tiepje op schoot.
Vaderskind, de oorlog van Renate Rubinstein, door Hans Goedkoop, Atlas/Contact

 

 

 

Dit bericht is geplaatst in Algemeen. Bookmark de permalink.

3 Reacties op RENATE RUBINSTEIN

Toon Reacties (3)

Geef een antwoord