Add Verbruggen over Corona en wat er mis is en was

 

LEIDEN – Hoe zal onze samenleving eruit gaan zien nu het ’nieuwe normaal’ veel langer dreigt te gaan duren dan we hoopten? Filosoof Ad Verbrugge maakt zich zorgen: „Er zijn twee pandemieën: het virus en de angst voor het virus.

De nieuwe coronamaatregelen doen vrezen voor verdere geestelijke, fysieke en financieel-economische schade bij grote groepen burgers, zegt de Leidse filosoof dr. Ad Verbrugge (53).
Verbrugge, verbonden aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, verdiepte zich de afgelopen maanden intensief in de coronacrisis.
Hij ging onder meer voor internetplatform De Nieuwe Wereld in gesprek met deskundigen op verschillende terreinen. „Deze nieuwe maatregelen waren te voorkomen geweest.”

Hoe kijkt u naar de situatie waarin Nederland zich nu bevindt?

„Ik word er vooral verdrietig van. We gaan bijna toe naar een noodtoestand, waarin allerlei grondrechten worden opgeschort: het recht van vereniging, de vrijheid van beweging, een groot aantal economische activiteiten. Hierover is in Nederland, anders dan in andere landen, nauwelijks debat, maar dit is voor een liberale rechtsstaat zeer ingrijpend. Ik vrees bovendien dat bepaalde gedrags- en systeemveranderingen, zoals de anderhalve meter en ook de digitalisering van het hoger onderwijs, blijvend worden omdat we een overmatige fixatie op ziektes ontwikkelen. Terwijl: dit was te voorkomen geweest als we ons in de zomer beter hadden voorbereid.”

Hoe dan?

“Ik pleit zelf al vanaf april voor het strikt beschermen van kwetsbare groepen – beter dan nu het geval is – en juist het vrijer laten van jonge en gezonde mensen. Daar hoort ook de inrichting van speciale corona(zieken)huizen bij om de ontwrichting van de reguliere zorg te voorkomen. In zo’n tweesporenbeleid kunnen grote delen van de economie gewoon blijven functioneren. De zomer hadden we moeten gebruiken om een nieuw gesprek op gang te brengen, waarin alle aspecten van deze crisis worden aangestipt – dus niet alleen de medische –, en waarin we ook praten over de schade die economisch is aangericht en ook geestelijk en fysiek. Inmiddels wordt duidelijk dat er binnen de wetenschappelijke wereld heel verschillende posities worden ingenomen. Er zijn topwetenschappers, onder wie ook Robbert Dijkgraaf, die de aanpak van het RIVM bekritiseren. Er is verder een initiatief van vooraanstaande Britse en Amerikaanse hoogleraren, die pleiten voor wat wij in Nederland aanvankelijk ook wilden: groepsimmuniteit opbouwen. En een hele groep Vlaamse medische wetenschappers is voorstander van het genoemde tweesporenbeleid. Wat ik schrikbarend vind, is dat dergelijke afwijkende meningen door de autoriteiten en veel media als bedreigend worden ervaren en vaak ook worden verketterd. Er zou al heel veel gewonnen zijn als we daar eens mee ophielden. Probeer liever een inclusiever verhaal te formuleren waarin ook die andere stemmen worden meegenomen.”

U zegt: de risico’s van corona voor de volksgezondheid staan in geen verhouding tot de schade die de maatregelen toebrengen aan economie en welzijn?

„Kijk, ik begrijp heel goed wat het kabinet doet en wat het wil. Het is erg lastig om tegenwicht te bieden als het volk angstig is. En in maart moesten ze snel handelen. Maar we weten inmiddels zoveel meer over de risico’s van het virus: de sterftecijfers zijn beduidend lager dan eerst werd aangenomen, het is veel duidelijker wie er grote risico’s lopen en er is betere medicatie. Wat mij stoort is dat desondanks het officiële verhaal niet fundamenteel wordt aangepast, zodat nu niemand weet waar dit gaat eindigen: nog twee weken, zes weken, tot in het voorjaar, of gaan we hier misschien nog wel drie jaar mee door? Het kabinet zet zijn kaarten op een vaccin terwijl dat een uiterst onzeker traject is. Alles is nu ongewis en dat is voor de vitaliteit van een samenleving zeer ondermijnend. Ik merk het aan mijn kinderen: ook die worden een beetje moedeloos omdat ze geen perspectief krijgen.”

U maakt zich zorgen om de jongere generaties?

“Ja, ik vind dat het offer dat zij brengen, nogal eens wordt miskend. Hun zorgen zijn zo groot: wat gebeurt er met onze studie, met onze toekomstige banen? Ze kunnen niet meer sporten, het verenigingsleven ligt stil, ze kunnen niet meer uitgaan. Velen hebben een bijbaantje in de horeca en raken die inkomsten kwijt. En op de lange termijn krijgen ze een rekening gepresenteerd die niet eens te overzien is. Dit alles terwijl voor hen de risico’s gering zijn. Het lijkt wel alsof we ons voor die werkelijkheid afsluiten, alsof we in een soort roes terecht zijn gekomen. Ik zeg weleens: er zijn twee pandemieën: het virus en de angst voor het virus.”

Wat gaat er gebeuren als deze noodsituatie voortduurt of zelfs verslechtert?

„Mijn grootste zorg op termijn is sociale onrust. Die sluimert al onder de oppervlakte. Zolang de directe economische gevolgen niet voelbaar zijn, doordat mensen nog overheidssteun krijgen, zal die wel beheersbaar blijven. Maar als eenmaal blijkt dat we het virus er niet onder kunnen krijgen, ondanks alle pogingen via apps, tests, vaccins, routekaarten en dashboards, dan zal het officiële verhaal zijn legitimiteit verder verliezen. Dan neemt de onzekerheid alleen maar toe en gaan groepen mogelijk rebelleren. Daarom is het ook zo belangrijk dat de overheid erin slaagt een verhaal te formuleren, waarin ook jongeren, voetbalsupporters en ondernemers die hun bedrijf verliezen, zich herkennen. Niemand mag zijn eigen veiligheid zo verabsoluteren, dat je iedereen zijn bewegingsvrijheid afneemt. We zullen met het virus moeten leren samenleven, of helemaal moeten ophouden met leven.”

Wierd Duk, DeTelegraaf

Dit bericht is geplaatst in Algemeen. Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *