BEDE OM BEZINNING!

Ruis, branding, waai, o ondoorgrondelijke
wind en effen voor mij het geluid

van zoveel woorden, zoveel loos gepraat
dat zich in mijn hoofd bevindt, een dictatuur

van timbres, intonaties, flarden taal
van anderen, tot gek makens toe

echoënd, allemaal, hun graffiti
op de muren van mijn ziel, een straf van

god, een dodencel, waarin ik de uren
die ik nog te gaan heb tel, in dat kaal

vertrek en de lachmachine is er
altijd aangezet – o branding,

golven, spoel zo nodig met geweld,
dit strand schoon, opdat overblijven kan

het witte, weer ontvankelijke zand
waar zon of water, schaduwwolken of

een neersuizende wind zijn eendere,
altijd andere geheim in schrijven kan.

 

Elly de Waard

 

Geplaatst in Algemeen | 2 Reacties

AMY CLAMPITT SUNDAY MUSIC

AMY CLAMPITT: ‘een “intellect engaged in the hazardous / redefinition of structures / no one has yet looked at”‘(Helen Vendler)

In ‘Sunday Music’ ontwikkelt Amy Clampitt, uitgaande van Händels Concerto Grosso – dat ze ‘verrukkelijk’ noemt en bijna in dezelfde adem een ‘barokke naaimachine’ – een filosofie over de aard van de vooruitgang.
Ze doet daartoe een losse greep uit de evolutie van menselijke verworvenheden door de eeuwen heen – van het perspectief dat de Renaissance ons opleverde tot en met de trillende bassen van de stoomschepen – als om de chaos en de rijkdom van alles wat bereikt is af te zetten tegen wat zij ziet als de ‘ontkoppeling’, de loslating daarvan die in deze tijd gaande is.
Haar kale, zuivere en ongemakkelijke conclusie bereikt zij vrijwel op dezelfde manier als zij Mozart zijn muzikale schoonheid laat ‘logen uit een zeef van ellende’, maar dan in omgekeerde zin: de rijkdom en diversiteit gaan over in een barre, intergalactische winter.

Lees dit  visionaire gedicht, dat al in 1980 werd geschreven.

*****

ZONDAGSMUZIEK

De barokke naaimachine van Georg Friedrich
gaat terug, gaat terug om de resten bijeen
te stikken van een schema dat uit de mode is,
al die onevenwichtige, overdreven verwachtingen
moeten hoognodig in revisie, re- is
de natuur der dingen, of preciezer
(in de stiksteek, in de stiksteek) de
aard van de vooruitgang.

Niet langer een loodlijn om een voetpad te bepalen, of
een klaagdeun geblazen op een antilopebot, niet langer
het heisa-ho van achter de handkar, de aard van
het vooruitgaan is niet het perspectief,  geen trappenhuis,
niet, zoals voor de muze van Josquin of Gesualdo,
sostenuto, een bijeen leunen in
herinnering aan dingen die zich houden aan
samenvoegen en convergeren,

noch is het langer een omloop, de vos-en-gans-
voetsporen van de tonaliteit, die rond en
rondgaan in de sneeuw, de centripetale
kracht van het dominante. De aard van het volgende
is niet wat we lijken te horen
of ons verbeelden te voelen; het is geen dans,
geen melodie, geen elegie,
is zelfs geen chemie,

niet Mozart die serafijnen loogt
uit een zeef van misère. De aard van
het volgende is geen fuga of rondo, geen voetpad
of karrespoor, niet de trillende bassen van het
stoomschip, maar minder en minder
weten wat te verwachten, het is
het tempo van de historische
veranderingen dat sneller en

sneller gaat: het is lawaai, het is het stokdove
intergalactische getwitter van droïden, het is
je gereed maken om te ontkoppelen! – maakt niet uit
hoezeer onze hoofden gevuld zijn met
oude liedjes, met polyfonie, met basso
profundo fioritura, met dit Concerto
Grosso’s verrukkelijke (in de stiksteek,
in de stiksteek) Allegro.

 

Gedicht: Sunday Music, uit; The Kingfisher, Knopf, 1983
Vertaling: Elly de Waard
Handschrift: Amy Clampitt
Aan Amy Clampitt is op deze website een apart hoofdstuk gewijd.

Geplaatst in Algemeen | Een reactie plaatsen

BRODSKY, BALLINGSCHAP, PRINS IGOR, ANNA ACHMATOVA

Een van de grote Russische dichters uit de 20ste eeuw was Anna Gorenko, die haar pseudoniem Achmatova koos uit het Tataarse voorgeslacht van haar moeder, een verre nazaat van Dzjengis Kahn. Yossif Brodsky, die eveneens een groot dichter zou worden, werd min of meer door haar ontdekt. Brodsky werd door het communistische regime verbannen. Uit zijn van heimwee naar Rusland doortrokken gedichtenreeks A Part of Speech (Een Rededeel) plaatste ik hier onlangs mijn vertaling van het openingsgedicht (Identificatie, 30-1-2019). Hier nu het tweede gedicht, dat sterk geënt is op elementen uit het beroemde Igorlied, het oudste Russische epos (12de eeuw) over een jammerlijk verlopen veldtocht tegen de Tataarse Horden, een stuk geschiedenis en poëzie waartoe Achmatova’s naam de dichter nog vollediger toegang geeft.

***

Ik herken deze wind die aanstormt over het landerige grasland
dat bukt, zoals het deed voor de Tataarse massa’s.
Ik herken dit in de modderberm gespreid liggende blad
als de prins die ligt te purperen in zijn eigen bloedbad.

Natte pijlen waait hij aan, blaast ze dwars op de wang
van deze houten hut in een ander land.
Herfst herkent, als ganzen aan een roep hun vlucht,
tranen aan het gezicht. En ik rol mijn ogen omhoog

naar het plafond en scandeer niet het lied van prins Igors
roekeloze veldtocht, maar spreek jouw Kazachse naam uit
tot nu toe opgeslagen in mijn keel, als een wachtwoord
dat toegang geeft tot de Gouden Horde.

 

Gedicht: Yossif Brodsky, A Part Of Speech
Vertaling: Elly de Waard
Schilderij: Olga Kardowskaya, Portret van Anna Achmatova, (1914)

Geplaatst in Algemeen | 2 Reacties

PALLAS ATHENE IN DE 21STE EEUW

 

Als ik in goden moest geloven, koos ik natuurlijk
een godin. Al sinds mijn jaren met Homerus
is Athene – Zeus’ lieveling – met speer en schild, een helm
met veren, uil van de wijsheid op haar schouder,

mijn innerlijke gezellin. ‘Mijn kind, welk een woord
ontsnapt u de haag uwer tanden!’  
bast de vader der
goden haar toe, als zij weer, het krijgsvolk betamend, maar
te brutaal voor een vrouw, uit de hoek komt. – Ik hou

van Athene, ik hou van de uil! Zo prachtig ook dat
een strijdbare vrouw staat afgebeeld op wat de eerste
wereldmunt werd. Vijf eeuwen voor Christus, nog voor

Alexander de Grote: van Europa tot Azië
opgegraven spaargeld, de zilveren drachme
uit de stadstaat Athene, dollar van weleer.

 

Gedicht: Elly de Waard, Het Heterogeen

Geplaatst in Algemeen | 2 Reacties

BERICHT VAN MIJN GRIEPBED

Overdag de lange, dunne wolken
aan de wuivende kruin van de pijnboom

De zachte vacht met het oogjeswit, dat
vanuit een zwart kopje je ligt te volgen

terwijl ’s avonds het maantje naar je
knipoogt door de takken en de heldere

hemel voor je op een kier zet, alvast

 

Foto: Regina Maria de Jager
Gedicht: Elly de Waard, ongepubliceerd

Geplaatst in Algemeen | 3 Reacties